به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سلسله‌نیوز، اوشون‌فشم و دربند را که می‌گوئیم، تصویر آشنایی در ذهن شکل می‌گیرد؛ مقصدهایی که سال‌هاست نامشان با طبیعت‌گردی، هوای کوهستانی و فرار از هیاهوی شهر گره‌خورده است.
اما در دل زاگرس لرستان، جایی در حدود ۱۵ کیلومتری شمال الشتر، منطقه‌ای قرار دارد که مجموعه‌ای از همین مؤلفه‌ها را در مقیاسی متفاوت پیش روی گردشگر می‌گذارد؛ «کهمان»، یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های طبیعی شهرستان سلسله.
دره کهمان در دامنه‌های گرین، با چشمه‌های پرآب و رودخانه‌ای دائمی، یکی از چشم‌اندازهای شاخص طبیعی منطقه را شکل داده است.
سرچشمه رودخانه کهمان از چشمه تخت‌شاه و چشمه‌های اطراف آغاز می‌شود و در ادامه، آب سراب خاصو و دیگر چشمه‌ها به آن می‌پیوندد؛ جریانی که در امتداد دره، میان درختان کهنسال گردو و بید حرکت می‌کند و به دشت الشتر می‌رسد.
این ترکیب طبیعی، کهمان را به یکی از ظرفیت‌های مهم طبیعت‌گردی و ژئوتوریسم لرستان تبدیل کرده است؛ جایی که ارتفاعات گرین، دره‌های کوهستانی، پوشش گیاهی، چشمه‌سارها و چشم‌اندازهای طبیعی در کنار هم قرار گرفته‌اند.
این منطقه در کنار ظرفیت‌های طبیعی، پیشینه تاریخی نیز دارد و در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
میزان رفت‌وآمد گردشگران در کهمان نیز نشان می‌دهد این ظرفیت، مدت‌هاست مخاطب خود را پیدا کرده است. در روزهای گرم سال، خانواده‌ها و طبیعت‌گردان از نقاط مختلف لرستان و استان‌های اطراف راهی این منطقه می‌شوند تا ساعاتی را در کنار رودخانه و در سایه درختان سپری کنند؛ استقبالی که می‌تواند پایه شکل‌گیری یک مقصد گردشگری پررونق‌تر باشد.
اما رشد حضور گردشگران، یک سؤال مهم را هم پیش روی مدیریت منطقه قرار می‌دهد: آیا امکانات و زیرساخت‌های کهمان متناسب با این حجم از استقبال توسعه پیدا کرده است؟
واقعیت میدانی، فاصله میان ظرفیت طبیعی منطقه و امکانات موجود را نشان می‌دهد؛ از وضعیت مسیر دسترسی و امکانات رفاهی گرفته تا ساماندهی حضور گردشگران و مدیریت پسماند.
برای بررسی همین فاصله، پای صحبت گردشگران، مردم محلی و فعالان حاضر در منطقه نشستیم و درباره مشکلات و کمبودهایی که هر روز با آن مواجه‌اند پرسیدیم.
در ادامه نیز سراغ مسئولان رفتیم تا بدانیم مدیریت محلی برای ساماندهی این منطقه چه اقداماتی انجام داده، چه برنامه‌ای برای توسعه زیرساخت‌ها دارد و سهم هر دستگاه در آینده گردشگری کهمان چیست.
کهمان امروز گردشگر دارد اما آنچه هنوز جای سؤال دارد، این است که آیا زیرساخت و مدیریت گردشگری آن نیز به‌اندازه طبیعتش رشد کرده است؟
گلایه گردشگران از راه دسترسی
باوجود جاذبه‌های طبیعی کهمان، نخستین مشکلی که گردشگران هنگام ورود به منطقه با آن مواجه می‌شوند، وضعیت راه دسترسی است. جاده رفت‌وبرگشت کهمان، به‌ویژه در روزهای تعطیل و در ساعات عصر، ظرفیت پذیرش حجم بالای خودروها را ندارد و با افزایش حضور گردشگران، ترافیک سنگینی در آن شکل می‌گیرد.
این مشکل در فصل گرم سال و هم‌زمان با افزایش سفرهای تفریحی، بیشتر خود را نشان می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که باریک بودن مسیر و حجم بالای خودروها، رفت‌وآمد را با اختلال جدی مواجه می‌کند.
یکی از گردشگران با اشاره به این موضوع می‌گوید: کهمان طبیعت بسیار زیبایی دارد، اما وقتی در روزهای تعطیل به اینجا می‌آئیم، جاده واقعاً جوابگوی این حجم از خودرو نیست. گاهی مسیر آن‌قدر شلوغ می‌شود که مدت زیادی در ترافیک می‌مانیم.
گردشگر دیگری نیز معتقد است مشکلات دسترسی تنها به جاده اصلی محدود نمی‌شود و مسیر رسیدن به چشمه‌های بالادست نیز نیازمند توجه جدی است.
او می‌گوید: چشمه‌های بالادست کهمان از زیباترین قسمت‌های منطقه هستند، اما جاده‌ای که به این نقاط می‌رسد وضعیت بسیار نامناسبی دارد. مسیر خراب و سخت‌عبور است و عملاً خیلی‌ها نمی‌توانند به این قسمت‌ها دسترسی پیدا کنند.
حریم رودخانه؛ دسترسی‌ای که همچنان کامل نیست
یکی دیگر از موضوعاتی که گردشگران و افراد حاضر در منطقه به آن اشاره می‌کنند، وضعیت حریم رودخانه است.
باوجود اقداماتی که در سال‌های گذشته برای آزادسازی حریم رودخانه انجام شده، همچنان در بخش‌هایی از منطقه، باغ‌های گردو در محدوده حریم رودخانه قرار دارند و همین موضوع موجب شده دسترسی عمومی به حاشیه رودخانه با سختی همراه باشد.
به گفته برخی گردشگران، در روزهای تعطیل که تعداد مراجعه‌کنندگان افزایش پیدا می‌کند، پیداکردن فضایی مناسب برای نشستن و استقرار در حاشیه رودخانه دشوار است.
یکی از گردشگران می‌گوید: مردم برای استفاده از طبیعت و رودخانه به کهمان می‌آیند، اما در بعضی قسمت‌ها عملاً جایی برای نشستن یا استراحت پیدا نمی‌شود. بخش‌هایی در اختیار باغ‌هاست و دسترسی گردشگر به حاشیه رودخانه محدود می‌شود.
یک گردشگر الشتری از آبیاری باغ‌های گردو در روزهای تعطیل و شلوغ گلایه دارند و می‌گوید روزهای تعطیل از تمام ایران به این منطقه گردشگر گسیل می‌شود و علاوه بر درآمدزایی که این مسئله برای کل لرستان و شهرستان دارد باید این مسئله را در نظر داشت که این‌ها مهمان ما هستند و نباید با آبیاری پرحجم درختان که به نیت گل‌آلود کردن حاشیه رودخانه انجام می‌شود از گردشگران پذیرایی کرد!
جای خالی پارکینگ در یک مقصد پرتردد
نبود پارکینگ مناسب نیز یکی دیگر از مشکلات زیرساختی کهمان است؛ منطقه‌ای که باوجود استقبال گردشگران، هنوز از یک فضای مشخص و سامان‌یافته برای توقف خودروها برخوردار نیست.
در روزهای پرتردد، خودروها ناچارند در حاشیه جاده یا فضاهای نامناسب متوقف شوند و همین مسئله علاوه بر ایجاد بی‌نظمی، به تشدید ترافیک مسیر نیز دامن می‌زند.
یکی از گردشگران با اشاره به این مشکل می‌گوید: اگر یک پارکینگ مناسب و مشخص وجود داشته باشد، مردم با خیال راحت خودروهایشان را پارک می‌کنند و وارد منطقه می‌شوند. الان یکی از مشکلات این است که جای مناسبی برای پارک خودرو وجود ندارد.
کمبود امکانات رفاهی از پارکینگ تا سرویس بهداشتی
مشکلات کهمان تنها به راه و دسترسی ختم نمی‌شود. در بخش‌های بالادست منطقه، کمبود امکانات رفاهی از جمله سرویس‌های بهداشتی مناسب و مرتب نیز از دیگر گلایه‌های گردشگران است.
باتوجه‌به حضور خانواده‌ها و گردشگران در روزهای تعطیل، نبود سرویس‌های بهداشتی کافی و مناسب، یکی از کمبودهای جدی زیرساختی منطقه به شمار می‌رود.
یکی از گردشگران می‌گوید: وقتی یک منطقه این‌همه گردشگر دارد، حداقل باید امکانات اولیه مثل سرویس بهداشتی مناسب وجود داشته باشد. مخصوصاً در بالادست که امکانات خیلی کمتر است.
کهمان؛ ظرفیتی بزرگ با زیرساخت‌هایی کوچک
آنچه از صحبت گردشگران و بررسی وضعیت منطقه به دست می‌آید، نشان می‌دهد کهمان از ظرفیت طبیعی قابل‌توجهی برای تبدیل‌شدن به یک مقصد شاخص گردشگری برخوردار است، اما زیرساخت‌های آن هنوز متناسب با میزان استقبال گردشگران توسعه پیدا نکرده است.
در همین رابطه عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سلسله‌نیوز»، با اشاره به آمار گردشگران ورودی به منطقه نمونه گردشگری کهمان اظهار داشت: به‌طورکلی در کشور امکان آمارگیری دقیق از تعداد گردشگران ورودی به جاذبه‌های طبیعی فاقد ورودی وجود ندارد، اما با پایش حضوری و ثبت آمار در موقعیت‌های مختلف سفر از جمله ایام پیک، کم‌رونق و متوسط، می‌توان تعداد گردشگران سالانه را تخمین زد.
وی با بیان اینکه تعریف گردشگر با بازدیدکنندگان یک‌روزه متفاوت است و معمولاً این دو گروه در آمارها به‌صورت مجزا بیان می‌شوند، افزود: بر اساس پایش‌های انجام‌شده، تعداد گردشگران ورودی به منطقه نمونه گردشگری کهمان در طول سال حدود ۲۷ هزار نفر برآورد می‌شود.
حسن‌پور با اشاره به سابقه مطالعات گردشگری این منطقه گفت: در سال ۱۳۹۳ و در قالب طرح مناطق نمونه گردشگری استان، مطالعات منطقه کهمان انجام شده و در این طرح، ایجاد واحدهای اقامتی، پذیرایی، تفریحی، مراکز خرید، مراکز رفاهی و پارکینگ پیش‌بینی شده است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با بیان اینکه اجرای بسیاری از این طرح‌ها نیازمند ورود بخش خصوصی است، عنوان کرد: ازآنجاکه ایجاد این مراکز توسط بخش خصوصی انجام می‌شود، طبیعتاً امکان پیش‌بینی برنامه زمانی دقیق برای اجرای آنها وجود ندارد.
وی با تأکید بر نقش زیرساخت‌ها در توسعه گردشگری تصریح کرد: یک جاذبه طبیعی یا تاریخی زمانی به محصول گردشگری تبدیل می‌شود که تأسیسات زیربنایی از جمله راه دسترسی، برق، آب آشامیدنی و سایر زیرساخت‌های موردنیاز در آن ایجاد شود و ایجاد این تأسیسات نیز بر عهده دستگاه‌های متولی است.
حسن‌پور ادامه داد: اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به‌عنوان متولی حوزه گردشگری، در طول سال به‌صورت مستمر پیگیری‌های لازم را در این زمینه انجام می‌دهد و بر همین اساس، طی سالیان گذشته بخشی از زیرساخت‌های موردنیاز در مناطق گردشگری استان ایجاد شده است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با اشاره به مهم‌ترین موانع توسعه گردشگری منطقه نمونه گردشگری کهمان گفت: تغییر کاربری اراضی موجود در منطقه برای ایجاد تأسیسات گردشگری، ایجادنشدن برخی زیرساخت‌های لازم از جمله راه دسترسی و سرویس‌های بهداشتی، مشارکت ناکافی جوامع محلی در توسعه گردشگری و محدودیت ورود بخش خصوصی از جمله موانع موجود در مسیر توسعه این منطقه است.
وی افزود: خصوصی‌بودن اراضی منطقه، وجود واحدهای غیرمجاز متعدد و ارائه خدمات غیراستاندارد از سوی این مراکز و همچنین رعایت‌نشدن حریم راه توسط برخی باغداران منطقه از دیگر موانع توسعه گردشگری کهمان به شمار می‌رود.
حسن‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ایجاد زیرساخت‌های گردشگری در کهمان اظهار کرد: ایجاد سرویس بهداشتی در بالادست و بالای سد کهمان و مرمت و احیای آن در سه مرحله از جمله اقدامات انجام‌شده بوده که متأسفانه این سرویس بهداشتی توسط افراد ناشناس به طور کامل تخریب شد.
وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۳ یک سرویس بهداشتی پرتابل چهارچشمه‌ای سیار مجهز به امکانات موردنیاز نیز به دهیاری روستا تحویل داده شد و همچنین آبخوری در بالاتر از سد کهمان ساخته شده است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان همچنین از ثبت بیش از ۷۵ اصله درخت کهنسال گردو در فهرست آثار طبیعی منطقه کهمان خبر داد و گفت: برای ایجاد زیرساخت جاده‌ای در منطقه سراب خاصان نیز درخواست بودجه از محل برنامه بودجه ارائه شده است.
کهمان با برخورداری از طبیعت بکر، رودخانه دائمی، چشمه‌های پرآب و چشم‌اندازهای کوهستانی، یکی از ظرفیت‌های مهم گردشگری سلسله به شمار می‌رود و سالانه حدود ۲۷ هزار گردشگر به این منطقه سفر می‌کنند؛ با این حال، مشکلاتی مانند وضعیت راه دسترسی، کمبود پارکینگ و امکانات رفاهی نشان می‌دهد زیرساخت‌های منطقه هنوز با میزان حضور گردشگران فاصله دارد.
توسعه گردشگری کهمان نیازمند تکمیل زیرساخت‌ها، ساماندهی فعالیت‌های موجود و همراهی دستگاه‌های متولی و جوامع محلی است؛ موضوعی که در صورت تحقق می‌تواند زمینه استفاده بهتر از ظرفیت‌های طبیعی منطقه و افزایش ماندگاری گردشگران را فراهم کند. حالا باید دید طرح‌های پیش‌بینی‌شده و پیگیری‌های انجام‌شده برای تأمین زیرساخت‌ها تا چه اندازه می‌تواند کهمان را به مقصدی مجهزتر و سامان‌یافته‌تر برای گردشگران تبدیل کند.
انتهای خبر/
